Références 1-- 1.https://www.ins2i.cnrs.fr/fr/cnrsinfo/quelle-recherche-en-informatique-pour-un-numerique-inscrit-dans-les-limites-planetaires 2-- 2.https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666389921001884 3-- 3.https://cacm.acm.org/opinion/let-us-not-put-all-our-eggs-in-one-basket/ 4-- 4.https://gdr-scilog.cnrs.fr/defi/fadingict/ 5-- 5.https://dl.acm.org/doi/10.1145/3442188.3445922 6-- 6.https://thecon.ai/ 7-- 7.https://dair-institute.org/maiht3k/ 8-- 8.https://fr.wikipedia.org/wiki/G\%C3\%A9n\%C3\%A9ration_\%C3\%A0_enrichissement_contextuel 9-- 9.https://techtrenches.dev/p/the-snake-that-ate-itself-what-claude 10-- 10.https://www.techpolicy.press/expanding-hype-literacy-to-protect-democracy/ 11-- 11.https://julien.falgas.fr/infographies/impense/index.html 12-- 12.https://www.lemonde.fr/pixels/article/2026/07/30/la-cyberattaque-de-hugging-face-par-des-ia-d-openai-expliquee-en-quatre-questions_6736657_4408996.html 13-- 13.https://www.lemonde.fr/pixels/article/2026/09/18/virginia-dignum-specialiste-de-l-ethique-et-de-l-ia-le-recit-de-l-extinction-sert-les-entreprises-d-intelligence-artificielle_6776759_4408996.html 14-- 14.https://academia.hypotheses.org/58766 15-- 15.https://atecopol.hypotheses.org/13082 16-- 16.https://cacm.acm.org/opinion/publish-and-perish/ ============================== Quelques commentaires techniques sur les IA génératives (de textes/programmes) ============================== 17-- 17.https://aclanthology.org/2023.acl-long.734/ 18-- 18.https://techcrunch.com/2026/10/08/openais-math-solutions-arent-meeting-the-fields-standards-yet/ 19-- 19.https://www.cs.utexas.edu/~EWD/transcriptions/EWD06xx/EWD667.html 20-- 20.https://www.aiforanything.io/blog/how-to-write-claude-md-file-best-practices ============================== Quelques-unes des motivations d'une position de résistance active ============================== 21-- 21.https://fr.wikipedia.org/wiki/Impact_environnemental_de_l'industrie_minière 22-- 22.https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2018/mukwege/55723-denis-mukwege-nobel-lecture-3/ 23-- 23.https://gauthierroussilhe.com/articles/eau-et-puces-electroniques-l-avenir-climatique-et-industriel-de-taiwan 24-- 24.https://www.lemondeinformatique.fr/actualites/lire-la-mega-usine-stmicro-et-globalfoundries-a-crolles-se-precise-90619.html 25-- 25.https://www.rtbf.be/article/le-port-d-anvers-accueille-le-plus-grand-porte-conteneurs-du-monde-10520932 26-- 26.https://zmscable.es/fr/medusa-sistema-cable-submarino/ 27-- 27.https://en.wikipedia.org/wiki/Starlink 28-- 28.https://www.nytimes.com/2025/06/24/technology/amazon-ai-data-centers.html 29-- 29.https://www.lemonde.fr/economie/article/2026/05/30/a-chateauroux-la-contestation-contre-le-projet-de-data-center-de-google-s-organise_6695249_3234.html 30-- 30.https://www.edf.fr/groupe-edf/comprendre/production/nucleaire 31-- 31.https://www.lesechos.fr/idees-debats/cercle/explosion-de-lia-la-france-devra-arbitrer-entre-alimenter-ses-data-centers-et-decarboner-ses-transports-et-son-chauffage-2222020 32-- 32.https://revuehemispheres.ch/repenser-notre-rapport-aux-dechets-numeriques/ 33-- 33.https://blog.citp.princeton.edu/2025/10/15/lifespan-of-ai-chips-the-300-billion-question 34-- 34.https://hal.science/hal-04698568v1/file/De_l_eau_dans_les_nuages.pdf 35-- 35.https://www.thebrockovichreport.com/p/pfas-pollution-and-the-data-center 36-- 36.https://ia2-2025.imag.fr/ressources/CroissanceIA-Aussois.pdf 37-- 37.https://ketanjoshi.co/2025/08/23/big-techs-selective-disclosure-masks-ais-real-climate-impact/ 38-- 38.https://www.politico.eu/article/europe-choose-ai-climate-goals-data-center-chief-warns/ 39-- 39.https://theconversation.com/forcats-du-numerique-comment-une-decision-de-justice-au-kenya-fragilise-la-sous-traitance-des-multinationales-du-web-206896 40-- 40.https://www.france.tv/documentaires/documentaires-societe/6888928-les-sacrifies-de-l-ia.html 41-- 41.https://www.casilli.fr/tag/diplab/ 42-- 42.https://cacm.acm.org/news/the-invisible-labor-force-powering-ai/ 43-- 43.https://next.ink/brief-article/claude-chatgpt-gemini-et-grok-sont-simultanement-tombes-en-panne-spacexai-sexcuse/ 44-- 44.https://fr.wikipedia.org/wiki/Les_Proph\%C3\%A8tes_de_l\%27IA 45-- 45.https://en.wikipedia.org/wiki/TESCREAL 46-- 46.https://dl.acm.org/doi/10.1145/3442188.3445922 47-- 47.https://aeon.co/essays/generative-ai-has-access-to-a-small-slice-of-human-knowledge 48-- 48.https://members.loria.fr/KFort/publications/hal/ 49-- 49.https://www.youtube.com/watch?v=98lQmxOz0G0 50-- 50.https://inria.hal.science/hal-05618509/file/Benchmarks_trad_TALN-VF.pdf 51-- 51.https://michiel.buddingh.eu/enclosure-feedback-loop 52-- 52.https://next.ink/222770/le-vibe-coding-met-en-danger-lopen-source-selon-des-economistes/ 53-- 53.https://www.arcep.fr/uploads/tx_gspublication/rapport-IA-generative-defis-internet-ouvert-janvier2026.pdf 54-- 54.https://theconversation.com/semi-conducteurs-lindependance-technologique-ne-se-limite-pas-a-la-fabrication-209637 55-- 55.https://www.mediapart.fr/journal/economie-et-social/230226/harry-potter-le-petit-prince-elton-john-ou-amel-bent-les-multiples-infractions-au-droit-d-aute 56-- 56.https://www.senat.fr/dossier-legislatif/ppl25-220.html 57-- 57.https://lesjours.fr/obsessions/la-fete-du-stream-7/ep4-ia-loi/ 58-- 58.https://hal.inrae.fr/hal-05382841v1 59-- 59.https://hal.inrae.fr/hal-05382841v1 60-- 60.https://affordance.framasoft.org/2026/02/de-google-books-a-lia-lhistoire-numerique-repasse-les-plats/ 61-- 61.https://www.404media.co/companies-are-using-reddit-to-manipulate-chatgpt-and-google-ai-search/ 62-- 62.https://newsroom.haas.berkeley.edu/how-ai-is-transforming-research-more-papers-less-quality-and-a-strained-review-system/ 63-- 63.https://next.ink/259620/arxiv-limite-les-soumissions-a-2-par-mois-pour-faire-face-a-la-submersion-due-a-la-genai/ 64-- 64.https://kulturegeek.fr/news-296513/amazon-limite-publications-3-livres-jour-auteur 65-- 65.https://fo-inv.fr/communiques/fo-inv-soutient-les-mathematiciens-face-a-l-ia 66-- 66.https://explainx.ai/blog/openai-navier-stokes-solution-agent-swarm-2026 67-- 67.https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01861-4 ============================== Conclusion provisoire ==============================